معارف قرآنی

رزق و روزی بر عهدهٴ خداست

﴿وَمَا مِنْ دابَّهٍ فِی الأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللهِ رِزْقُهَا﴾ [سوره هود: ۶] و هیچ جنبنده‌ای در زمین نیست مگر اینکه روزیِ او بر خداست. در این آیه، یک احسان بزرگ بر انسان ذکر گردید و آن این‌که نه تنها خداوند مسئولیت روزی انسان‌ها را به ‌عهده گرفته، بلکه روزی همهٴ جانداران و جنبندگان را نیز بر عهده گرفته است… لفظ ”مِنْ“ بیانگر عمومیت است؛ یعنی عموم درندگان، خزندگان، پرندگان، حشرات و هر حیوان دریا و خشکی …

ادامه نوشته »

شأن نزول در قرآن كريم

آیات قرآن كریم دو گونه‌اند: نخست: آیاتی كه خداوند آن‌ها را بدون پاسخ به سؤال كسی یا وقوع حادثه‌ای خاص، نازل فرموده است. دوم: آیاتی كه در پاسخ سؤال، یا حادثه‌ای ویژه نازل گردیده است؛ بنابراین، سبب و دلیلی را كه باعث نزول آیات نوع دوم گردیده، ”شأن نزول“ نامیده‌اند. مثلاً آیه‌ی زیر در مورد واقعه‌ی به خصوصی نازل گشت: ﴿وَلَا تَنكِحُوا المُشْرِكاتِ حَتّىٰ یؤْمِنَّ وَلَأَمَةٌ مُّؤْمِنَةٌ خَیرٌ مِن مُّشْرِكَةٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ﴾ [بقره: ٢٢١]؛ «با …

ادامه نوشته »

نزول تدریجی قرآن كریم

قرآن كريم دفعتاً و يك‌باره بر آن حضرت صلى الله عليه وسلم نازل نشده، بلكه به تدريج در طول مدت ٢٣ سال فرو فرستاده شده است. جبرئيل عليه السلام گاهي يك آيه كوتاه و بلكه جزئي از يك آيه و گاه چندين آيه را با خود مي‌آورد؛ به عنوان مثال، كوتاه‌ترين قسمت قرآن كه به يك بار توسط فرستاده باري تعالى نازل شد، جمله‌ي ﴿غَيْرُ أُوْلِي الضَّرَرِ﴾ بود كه قسمتي از آيه‌ي طولاني ٩٥ سوره‌ي …

ادامه نوشته »

آیات مکی و مدنی و ویژگیهای آنها

آیات مكّی و مدنی اگر به عناوین سوره‌های قرآن دقت كنید، خواهید دید كه به بعضی مكّی و به برخی دیگر مدنی گفته شده است؛ لازم است راز این تقسیم بندی و مفهوم آن روشن گردد. در اصطلاح مفسران، آیات مكّی به آیاتی اطلاق می‌شود كه قبل از هجرت پیامبر به مدینه بر ایشان نازل شده است و آیات مدنی به آن دسته از آیات گفته می‌شود كه بعد از هجرت پیامبر به مدینه نازل …

ادامه نوشته »

تاريخ نزول قرآن

قرآن كلام ازلي خداوند است؛ يعني از همان ابتدا در لوح محفوظ وجود داشته است؛ زيرا قرآن خود در اين مورد مي‌فرمايد: ﴿ بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجِيدٌ ∗ فِي لَوْحٍ مَحْفُوظٍ﴾ [بروج: ٢١ – ٢٢]؛ يعني، «آن قرآن مجيد است؛ در لوح محفوظ.» قرآن دو بار از لوح محفوظ نازل گرديده است: نخست به صورت كلّي و يك جا، در شب قدر به بيت العزت آسمان دنيا كه به آن ”بيت المعمور“ نيز مي‌گويند و …

ادامه نوشته »

انتظام شگفت الهی در آب‌رسانی به مخلوقات

﴿وَأَرْسَلْنَا الرِّيَاحَ لَوَاقِحَ فَأَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَسْقَيْنَاكُمُوهُ وَمَا أَنْتُمْ لَهُ بِخَازِنِينَ ∗ وَإِنَّا لَنَحْنُ نُحْيِي وَنُمِيتُ وَنَحْنُ الْوَارِثُونَ﴾ [سوره حِجر، آيات ۲۳، ۲۲] و فرستاديم بادها را بار دار كننده پس فرود آورديم از آسمان آب پس نوشانيديم آن را به شما كه نيست خزانه آن به نزد شما ∗ و ما هستيم كه زنده مي‌كنيم و مي‌ميرانيم و ما وارث هستيم. خلاصه‌ي تفسير و ما هستيم كه بادها را مي‌فرستيم كه ابرها را …

ادامه نوشته »

نمونه‌ای از حكمت الهی در تناسب و توازن ضروريات زندگی

﴿وَالْأَرْضَ مَدَدْنَاهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَوْزُونٍ ٭ وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيهَا مَعَايِشَ وَمَنْ لَسْتُمْ لَهُ بِرَازِقِينَ ٭ وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنَا خَزَائِنُهُ وَمَا نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ﴾ [سوره حِجر، آيات ۲۱ – ۱۹] و ما زمين را پهن كرديم و گذاشتيم بر آن بار و رويانيديم در آن هر چيز به اندازه ٭ و ساختيم براي شما در آن اسباب معيشت و چيزهايي كه شما به آن‌ها رزق نمي‌دهيد ٭ …

ادامه نوشته »

باد و باران رحمت الهی

﴿وَهُوَ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّيَاحَ بُشْرًا بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ حَتَّىٰ إِذَا أَقَلَّتْ سَحَابًا ثِقَالًا سُقْنَاهُ لِبَلَدٍ مَيِّتٍ فَأَنْزَلْنَا بِهِ الْمَاءَ فَأَخْرَجْنَا بِهِ مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ كَذَلِكَ نُخْرِجُ الْمَوْتَىٰ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ ٭ وَالْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَبَاتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَالَّذِي خَبُثَ لَا يَخْرُجُ إِلَّا نَكِدًا كَذٰلِكَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَشْكُرُونَ﴾ [سوره أعراف، آيات ۵۸، ۵۷] و اوست كه مي‌وزاند بادها را بشارت دهنده‌ي پيش از باران، تا اين كه وقتي آن بادها ابرهاي سنگين را برداشته مي‌آورند، سوق مي‌دهيم آن …

ادامه نوشته »

وجود مسعود پیامبر احسان بزرگی بر بشریت است

﴿لَقَدْ مَنَّ اللهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آَيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ﴾ [سوره آل عمران؛ آيه‌ي ۱۶۴] الله احسان كرد بر مؤمنان كه فرستاد در ميان آن‌ها رسولي از خود آن‌ها، تلاوت مي‌كند بر آن‌ها آيات او را و پاك مي‌كند آن‌ها را از شرك و تعليم مي‌دهد به آن‌ها كتاب و حكمت و بودند آن‌ها از قبل در گمراهي صريحي. ⇐ …

ادامه نوشته »

عزت را بايد از خدا طلبيد

﴿بَشِّرِ الْمُنَافِقِينَ بِأَنَّ لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا ٭ الَّذِينَ يَتَّخِذُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ أَيَبْتَغُونَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلّٰهِ جَمِيعًا﴾ [سوره نساء؛ آيات ۱۳۸، ۱۳۹] بشارت ده منافقان را به اين‌كه براي آن‌ها عذابي دردناك است ٭ آنان كه مسلمانان را رها كرده، كافران را دوست مي‌گيرند، آيا به نزد آنان عزت مي‌خواهند؟ پس همه عزت براي خدا است. خلاصه‌ي تفسير منافقين را به اين امر مژده بده كه برايشان (در آخرت) سزاي دردناك (تصويب …

ادامه نوشته »